Press
    Hits: 620

    confabulario gabo y yo
     
    GABO Y YO
    Crónica de la relación amistosa que floreció entre el Nobel y el artista griego, quien lo fotografió al final de sus días, cuando la demencia comenzó a causar estragos en la vida del autor
     
    POR DIMITRIS YEROS
    Primero falleció Carlos Fuentes, después Álvaro Mutis y, finalmente, el tercero de un famoso, histórico y único grupo de escritores: Gabriel García Márquez. Los últimos dos estaban ligados por fuertes lazos de amistad: ambos nacieron en Colombia y ambos vivieron en la Ciudad de México hasta el final de sus días.
     
    Conocí a García Márquez en su casa de México en la primavera de 2006, cuando mi galerista hizo arreglos para tener una sesión de fotos con el escritor. Él, así como algunos de mis amigos mexicanos que conocían a García Márquez, hablaban de éste con mucho respeto y lo describían en términos exultantes. Yo también pensaba que era un hombre amable y bienintencionado, de voz suave, gentil y sencillo. Me gustan las personas con principios y orden en sus vidas porque son responsables, metódicas y confiables. Desde el primerísimo momento, García Márquez te hacía sentir en confianza. Cuando te daba su palabra sabías que la respetaría; cuando estrechabas su mano sentías calidez y cordialidad; cuando sonreía sabías que la sonrisa era genuina; y cuando decía “No” era un “No” fulminante. Se expresaba de sí mismo con libertad, con complicidad, sin vacilaciones, excepto en aquellas raras ocasiones cuando recurría a su inagotable sentido del humor para rehuir de una conversación incómoda.
     
    Su casa, ubicada en un acaudalado suburbio de la Ciudad de México, era una gran residencia de dos plantas de estilo colonial, amueblada con buen gusto y funcionalidad; ahí todo estaba limpio y ordenado.
     
    El jardín, hermoso y bien cuidado, era bastante grande; estaba pensado para evocar la casa del abuelo del escritor, el lugar donde había crecido en Colombia. Estaba cubierto por un césped interrumpido por flores. Una gran magnolia blanca en flor, un árbol de mandarinas con frutitas colgando aún de las ramas, otros tres o cuatro árboles y algunos ficus grandes estaban calculadamente plantados en varios puntos.
     
    La mayor parte de las paredes del recinto estaban cubiertas de bugambilias llenas de color. Al fondo del jardín, separado de la casa, estaba el espacioso estudio con sala de estar. En la esquina exterior del estudio había una estatua de piedra de regular tamaño de San Francisco de Asís de frente a la casa principal. En una añeja declaración, García Márquez había dicho que no creía en Dios, pero le temía.
     Había orden en cada rincón del estudio. Al verlo, uno podía suponer que García Márquez había dedicado gran parte de su tiempo a asegurarse de que las cosas estuvieran en su sitio indicado para poder encontrarlas fácilmente.
     
    Como era de esperarse, casi todas las paredes estaban cubiertas de libros. También había muchas pinturas, la mayoría mediocres; sobre los muebles había portarretratos del autor y sus seres queridos, y frente a su escritorio colgaba un retrato decente, aunque no excepcional, del autor, pintado recientemente.
     
    En varias habitaciones había numerosos objetos de arte antiguo y contemporáneo, latinoamericano y no solo mexicano. Dos o tres íconos bizantinos y un antiguo y muy expresivo pene pequeño y erecto hecho de arcilla, colocado dentro de una vitrina, revelaban que el escritor estaba abierto a todo tipo de arte.
     
    Por teléfono me había pedido que me quedara al menos dos horas con él porque, además de la sesión de fotos, también quería platicar conmigo. Sabía algunas cosas sobre mí y tenía en alta estima mi trabajo pictórico porque, según sus propias palabras, “incluía elementos del realismo mágico” que le gustaban. “Algunas de tus pinturas”, me dijo, “podrían haber sido el telón de fondo de mis historias”. Creo que la diferencia entre mis pinturas y sus libros es que los temas de mi trabajo son productos puros de mi imaginación, mientras que él en sus libros, en su particular estilo insuperable, simplemente describió lugares, gente y sus historias, con elementos mágicos como componentes naturales. Esos elementos son una parte integral de sus vidas, como yo lo experimenté particularmente en los pueblos y aldeas de América Latina. Por ejemplo, cuando García Márquez comenzó a mostrar signos de la demencia que padeció en sus últimos años, una mujer culta, del equipo de siete personas que él ocupaba como personal, me confió que había visitado a un psíquico y le había pedido a un espíritu conocido como Águila Roja que ayudara a sanar al gran escritor. No sé si su esposa Mercedes, una católica devota, estaba al tanto de eso.
     
    En nuestra primera comunicación telefónica, García Márquez me preguntó qué ropa debería usar. Por las fotografías que había visto, sabía que él vestía elegantemente, así que pensé que podría llevar algo parecido en nuestra sesión de fotos y le respondí que podía ponerse lo que le agradara.
    Cuando llegué a su casa, su atuendo fue la primera sorpresa con la que me encontré. ¡Vestía una ajustada camisa de mezclilla azul almidonada, con dos plumones en su bolsillo (siempre llevaba dos plumones, como pude confirmar en nuestros posteriores encuentros), combinada con unos pantalones vaqueros azules y un par de vistosos botines azules de piel! Por lo menos había una mejora frente a los estridentes colores que eran sus favoritos en la juventud.
     
    En aquella visita me dijo, entre otras cosas: “Yo soy un tipo solitario; después de todo, le temo a los escritores porque pueden ser hostiles y envidiosos. ¡Prefiero pasar el rato hablando con gente de otras profesiones o con artistas como tú!” Continuó con una sonrisa: “Homero es mi amigo, pero yo también soy buen amigo de los griegos”. Él creía que Homero era el escritor más grande de todos tiempos, y me dijo que, cuando él quería relajar su mente, podía solazarse con autores clásicos griegos, con quienes estaba bastante familiarizado. Había viajado a Grecia en cuatro ocasiones.
     
    Es un hecho que me he encontrado con dificultades de diversa índole al tratar de fotografiar a gente que tuvo la fortuna de alcanzar la fama, así tuviéramos una relación amistosa. Sin embargo, todos se mostraron relajados frente a la cámara y posaron con naturalidad. García Márquez fue un caso único. Este gran escritor, con numerosas distinciones, millones de lectores y abundantes experiencias, se comportó como si fuera a ser fotografiado por primera vez, lo cual atribuí a la humildad que llega con la edad.
     
    Cuando comenzamos la sesión fotográfica, en algún lugar del jardín, él se paró, tieso, con los brazos en posición de firmes, rígido, inmóvil y serio, casi como si tuviera pánico. Me preocupó que, bajo esas circunstancias, no pudiera capturarlo en una pose interesante, así que le pedí que se relajara. “¿Cómo puedo relajarme cuando me estás apuntando con la cámara?”, se quejó con timidez y gentileza. Le recordé que yo no era un paparazzo sino un admirador de su trabajo que lo había visitado como amigo, y que pretendía tomarle una fotografía artística que le hiciera justicia para que no pareciera distinto a como era en realidad. “Dimitri, sé muy bien quién eres”, dijo recalcando cada palabra, “y por eso acepté esta sesión de fotos. Antes de llamarte por teléfono tenía frente a mí tu ‘tomografía computarizada’. Tengo que decirte que conozco a la gente de antemano, quién es indicado para ser mi amigo y quién no”, continuó con un dejo en su voz que yo era incapaz de explicar. Sin embargo, no descarto la posible explicación de que hubiera heredado las habilidades premonitorias de su abuela, que él ha descrito en sus libros, y en las cuales presumo que confiaba.
     
    Era el mediodía del primer sábado de junio cuando lo retraté; era un día caluroso y húmedo, nublado pero bastante luminoso. “La luz del día es buena para tomar fotos”, dijo García Márquez, mientras yo daba un paso atrás para tener una toma abierta que incluyera parte de la casa. “Ah, ahora me siento mejor”, comentó con cierto alivio, sonriendo. Le dije que yo también había pasado apuros y que estaba preocupado porque entendía que no se sintiera cómodo y porque ese no era para nada el propósito de mi visita, y precisamente por eso me había sentido todavía más ansioso y nervioso. “Sí, ese es el punto”, comentó, “así que me siento mejor”, y finalmente comenzó a relajarse.
     
    En mi opinión, García Márquez siempre debió haber lucido una sonrisa: era cuando mostraba lo mejor de sí; el destello más nítido de su personalidad; el Gabo que conocí ese día: un hombre amable, educado, tímido y gentil. Ese fue el hombre que creo que finalmente logré captar.
    Parece que a García Márquez y a Mercedes les gustó uno de mis cuadros que habían visto en un libro, así que cuando le pedí después que saliera de la casa para tomarle una fotografía en la calle, me expresó bromeando su deseo: “¡Ah, eso va a costarte, pero me conformaré con uno de tus cuadros!”.
     
    Cerramos el trato con un choque de manos. ¡Después de todo, iba a ser un honor para mí que conservara una de mis pinturas en su casa!
     
    En los siguientes meses, Mónica, su secretaria, y yo intercambiamos varios correos electrónicos. Ella me comentó qué fotos le habían gustado más a García Márquez. En una de las que se tomaron en el jardín podía verse una jaula con un loro. Aunque el loro era hembra, le decían Pepito. Cuando murió, dos años después, le lloraron profundamente durante algún tiempo y Mercedes se negó a que lo reemplazaran porque no deseaba que otro pájaro le recordara a su compañero alado durante 35 años. En uno de esos correos García Márquez me indicó qué cuadro quería que le diera.
     
    Al año siguiente, en la primavera del 2007, me reuní con él en Cartagena, donde su país natal festejó sus 80 años con oportunas celebraciones. En Cartagena, García Márquez, su esposa y una nutrida escolta policiaca abordaron un tren que se volvió a poner en servicio luego de años en desuso, y, tras un agotador viaje de muchas horas, llegaron al pequeño pueblo del escritor, Aracataca, donde fueron saludados por una multitud entusiasta. Dudo que entre ellos hubiera muchos que hubieran leído alguno de sus libros.
     
    Desde la estación del tren, el escritor y su esposa llegaron a la plaza en una carreta, acompañados de gente que trataba de darles la mano a lo largo del trayecto. Cuando llegaron ahí, el alcalde los sentó en sillas de plástico que fueron elevadas para que todos pudieran verlos mientras daba su discurso en honor a los visitantes distinguidos. Cuando me reuní con él en Cartagena algunos días después, me describió las celebraciones como si hubieran sido parte de un mal sueño.
     
    La parte antigua de Cartagena es tan pequeña que sólo toma unas horas recorrer todas sus calles y admirar antiguos edificios construidos por los conquistadores españoles. Las calles estrechas tienen curiosos nombres poéticos, como Calle de la Estrella, Calle de la Soledad o Calle de las Damas. ¡La calle donde se ubica la casa grande y más bien moderna del ateo Gabo, con vista al océano Pacífico, se llama Calle del Curato!
     
    Debido a los festejos por el cumpleaños, no pudimos reunirnos hasta el último día antes de que yo tomara el avión a México para continuar con mi visita planeada ahí. Nos encontramos en el hotel donde me estaba hospedando. El escritor llegó en un gran Jeep con cristales polarizados, escoltado por un policía armado.
     
    Cuando cruzó la entrada, garboso y sonriente, gente que lo reconoció fue hacia él para tomarle fotos con cámaras y celulares. Antes incluso de que pudiera saludarlo, me empujó con la mano, diciendo: “Rápido, vamos a tu cuarto”, mientras el policía trataba de contener a sus admiradores.
     
    Supe desde nuestro primer encuentro que los admiradores podían asustarlo. Personas, la mayoría mujeres, podían pararlo en la calle para decirle cómo sus libros habían cambiado sus vidas, y él temía que sus vidas hubieran cambiado para mal y lo atacaran. Creo que esas fobias llegaron como parte de la edad avanzada. Lo llevé conmigo y le di la pintura que había elegido. Le pregunté si quería que se la diera en México, pero sin pensarlo mucho me dijo: “No, no me gustaría conservarla aquí, en la casa de Cartagena”.
     
    Luego, inesperadamente, como si quisiera corresponder, preguntó: “¿Quieres tomarme una foto?” Era un día caluroso, húmedo y algo nublado. No quería fastidiarlo, pero esa era una oferta generosa que no podía rechazar. No había suficiente luz en la habitación, así que le pregunté si podía fotografiarlo en la amplia terraza del hotel con una vista exquisita de la ciudad. Me preocupaba que el calor pudiera ser intolerable para él como lo era para mí.
     
    “No”, respondió, “salgamos, me gusta el calor”.
     
    Vestía una camisa de lino con rayas blancas y azules, y un pantalón de lino azul. Una vez más, como en la primera sesión de fotos en México, él no sabía qué hacer con su cuerpo, y esperaba que lo guiara y montara sus poses.
     
    No quería mantenerlo de pie, así que lo senté en una silla junto a una mesa blanca. Posó sus manos sobre ésta y comenzó a golpear las teclas de un piano imaginario, mientras tarareaba juguetonamente alguna melodía. Coloqué un vaso de agua fría sobre la mesa para darle un toque desenfadado a la imagen, pero no sirvió de mucho y no tomé más que dos o tres buenas fotografías.
    Cuando finalmente nos despedimos con un cálido abrazo, acordamos encontrarnos de nuevo en México al año siguiente.
     
    Según planeé, lo visité de nuevo en la primavera de 2008. Nuestra cita de nuevo fue al mediodía.
     
    La tarde previa a nuestra cita caminé rumbo a mi hotel desde la casa de Álvaro Mutis, quien había sido tanto un amigo querido como un vecino para García Márquez. En el enorme salón central del hotel vi a Gabo y a su mujer sentados con el dueño, que era amigo suyo. Mercedes me reconoció a lo lejos y me saludó con alegría y calidez. Su marido se levantó y, mientras extendía su mano amablemente, me miró fijamente, tratando de recordar quién era yo. Desafortunadamente la demencia había comenzado a pasar factura. Parecía más delgado y demacrado.
     
    En un esfuerzo por ayudarlo a recordar, Mercedes dijo: “Es Dimitris, nuestro amigo griego, el pintor”, mientras que el dueño del hotel contribuyó diciendo: “Es tu amigo, el fotógrafo”. Creo que las dos ocupaciones diferentes con las que le fui presentado de nuevo lo confundieron aún más.
    Sin embargo, al día siguiente, cuando entré a su casa con mi asistente, que cargaba las maletas grandes con mi equipo fotográfico, Gabo había recobrado la lucidez y dijo con su característico y aún inagotable sentido del humor: “¿Qué es todo esto? ¿El Laboratorio?”.
     
    Para que se sintiera más cómodo, le pedí a mi asistente que se quedara afuera, cerca de la entrada del jardín, para estar los dos solos, mientras que a cierta distancia discreta estaba Mónica, su secretaria, quien parecía haberse vuelto más indispensable para él.
     
    Ese día vestía un overol verde oscuro, muy parecido al que usan los pintores o plomeros, pero de marca de diseñador. Había un plumón rojo asomándose en el bolsillo, rompiendo la monotonía del único color de la tela de algodón.
     
    Había traído de Grecia una pequeña figura de plata de un pez y se la regalé, para recordarle el pececito que su abuelo elaboraba en oro en Aracataca, como lo describe en su libro Cien años de soledad. Después le regalé una serigrafía multicolor que yo mismo había hecho, dedicada a su esposa. La había firmado “Para Mercedes, con amor”. Mientras la miraba, dijo: “Qué bonito. Todo está en flor, como en mi jardín”, y luego agregó, bromeando: “Este amor que dice aquí ¿es amor artístico o debo ir por mi pistola?”.
     
    En esa reunión me dijo que estaba a punto de terminar una nueva novela y luego me pidió que quedara esta información entre nosotros. Su secretaria me dijo después que escribía durante las mañanas y las tardes y que ella lo ayudaba a conectar los capítulos porque su memoria “se estaba debilitando”. Finalmente, la novela se publicó en marzo pasado en unos 35 países, titulada En agosto nos vemos.
     
    García Márquez también me expresó su entusiasmo por Obama: “Ese es mi presidente”, dijo; no obstante, en un sitio de honor había una foto de él con Bill Clinton. También me dijo que salía con menos frecuencia, pero que todavía le gustaba jugar tenis, aunque no podía jugar durante mucho tiempo.
     
    Cuando levanté mi cámara para tomarle una foto, hubo un cambio inmediato en su humor. Estaba petrificado, su cuerpo entero se puso rígido como si lo hubieran forzado a sentarse en la silla eléctrica.
     
    “¿Qué es esto, otra vez?”, dije, riéndome. “¿Por qué me miras con horror?”.
     
    “No te tengo miedo a ti, Dimitri, sino a tu cámara”, me contestó; fue más o menos la misma respuesta que me había dado el primer día que nos conocimos.
     
    En algún momento de la sesión de fotos se sentó detrás de su gran escritorio de madera, que estaba limpio y ordenado como si estuviera en una sala de exposiciones. Le pedí a su secretaria que me diera algunas hojas en blanco que puse frente a él y le pedí que hiciera como si estuviera escribiendo algo para que pudiera fotografiar sus manos trabajando. Pareció recordar su juventud en Colombia, cuando dibujaba caricaturas y las vendía: usando su plumón, rápidamente dibujó una cabeza de perfil con una gran nariz aguileña y un mostacho y me la regaló. “Es tuya”, me dijo, “para que me recuerdes”. “¡Es mi autorretrato!”.
     
    Aquel día tomé bastantes fotografías, creo que la mayoría interesantes. Cuando me marché por la tarde, renovamos nuestra cita para el siguiente año; una cita que, debido a su enfermedad, nunca se cumplió.
     
    Volví a México no el siguiente sino dos años después, en 2010. De nuevo era primavera, creo que es la época en que el país muestra lo mejor de sí.
     
    En ese viaje hablé con su secretaria varias veces y ella se cuidó de repetir que la familia me apreciaba y que siempre sería bienvenido en su casa, pero siempre salía con alguna excusa de que Gabo no podía tomar la llamada. Me di cuenta de que su enfermedad había progresado y trataban de ocultármelo.
     
    Varios amigos mexicanos en común confirmaron después mis sospechas; me dijeron que estaba tan enfermo que apenas podía reconocer con dificultad incluso a miembros de su propia familia. Estaba plagado de fobias, le daba miedo la oscuridad y quería que su secretaria o su esposa estuvieran siempre junto a él.
     
    En la primavera de 2014 de pronto lo vi en un noticiero y se veía muy bien; no obstante, parecía algo desorientado, se mantenía firme y sonreía como si quisiera llevar la contra de lo que se decía sobre su salud. Lo vi salir de la puerta de su casa, vestido impecablemente, con una rosa amarilla en la solapa, acompañado de su secretaria, para saludar a periodistas y vecinos que se habían reunido para felicitarlo en su 87 cumpleaños.
     
    En esos precisos días yo había estado planeando otro viaje a México y buscaba reunirme de nuevo con él. Su hermano Jaime ya había hecho una declaración pública sobre la demencia del escritor, así que esperaba que la familia no tuviera razones para ocultarme más su enfermedad. En lugar de eso, como sabían que él siempre salía bien en mis fotografías, tal vez agradecerían la oportunidad de tener algunas recientes.
     
    Desafortunadamente, antes de salir hacia México, Gabo, el legendario escritor de ficción del siglo XX, falleció repentinamente el 17 de abril.
    Traducción de Julio Aguilar
     
     
     
    FOTO: Gabriel García Márquez en su estudio en Ciudad de México, 2008. /Dimitris Yeros, del libro Photographing Gabriel García Márquez, 2015
    Press
    Hits: 1428

    https://www.elculture.gr/blog/article/ovil-and-usman/

    «Οβίλ και Ουσμάν»: Ένα ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Γέρου που ταράζει τα νερά

    συνεντεύξεις

    Μαρτίου 29, 2019 ● συνεντεύξεις

    «Οβιλ και Ουσμαν»: Ενα ντοκιμαντερ του Δημητρη Γερου που ταραζει τα νερα

    «Οι ήρωές μου είχαν γνωριστεί μέσω φέισμπουκ, οργάνωσαν τη φυγή τους και συναντήθηκαν στη Μόρια»

    Κείμενο: Άννα Ρούτση

    Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

    Είναι νέοι, αισιόδοξοι κι ερωτευμένοι. Ιδανικά; Όχι! Γιατί είναι γκέι, το έχουν σκάσει από την πατρίδα τους, ο ένας από το Μπαγκλαντές ο άλλος από το Πακιστάν, και φτάνουν στη Μόρια της Μυτιλήνης. Περνούν δυσκολίες, όπως είναι αναμενόμενο, αλλά κάπου εκεί γνωρίζουν και τον Δημήτρη Γέρο. Ο διάσημος εικαστικός έχει εδώ και δεκαετίες σπίτι στο νησί και από τη στιγμή που ξεκίνησε η προσφυγική κρίση την έχει παρακολουθήσει από κοντά, κάνοντας παράλληλα εκατοντάδες φωτογραφίσεις και μιλώντας με πρόσφυγες και κατοίκους. Μια αρχικά σχεδιασμένη συνέντευξη με τους Οβίλ και Ουσμάν εξελίχθηκε σε κάτι πολύ περισσότερο: Έγινε σενάριο με τους ίδιους να πρωταγωνιστούν σε ένα ντοκιμαντέρ για το ταξίδι προς την ελευθερία, τη σχέση τους, την ομοφυλοφιλία και τα «προβλήματα» που εξ’ αιτίας της αντιμετωπίζουν, τη Μόρια, τη ζωή στους καταυλισμούς, την εκμετάλλευση.

    Ο Δημήτρης Γέρος μου μετέφερε μια γεύση απ’ όλα τα παραπάνω, κάνοντας παράλληλα μια σύντομη αναδρομή σε προηγούμενες καλλιτεχνικές του δραστηριότητες:

    00:16 / 00:30

    1

    Εσείς που περνάτε πολύ καιρό στο νησί εδώ και χρόνια, πώς βλέπετε απ’ όλες τις πλευρές το ζήτημα;

    Οι δύο νεαροί μετανάστες ήταν η αφορμή για να δείξω και ένα μεγάλο μέρος του μεταναστευτικού. Μου μίλησαν για τους λόγους που τους ανάγκασαν να φύγουν από τις πατρίδες τους, το περιπετειώδες ταξίδι τους, το πώς ζουν στη Μόρια. Στη Μυτιλήνη ήρθαν, και συνεχίζουν να έρχονται, χιλιάδες πρόσφυγες που ουσιαστικά τους συναντάς στη χώρα και στον καταυλισμό που είναι δίπλα στο ομώνυμο χωριό. Οι ντόπιοι αρχικά τους βοήθησαν πολύ. Όταν το 2015 έφταναν 5 – 6 χιλιάδες καθημερινά, χωρίς οργανωμένες δομές υποδοχής και περπατούσαν χιλιόμετρα το κατακαλόκαιρο για να φτάσουν στη Μυτιλήνη και να δηλωθούν στην αστυνομία, πολλοί κάτοικοι τους έδιναν νερό, φρούτα, φαγητό, ό,τι μπορούσαν. Υπήρχαν βέβαια κι άλλοι, οι ασυνείδητοι, που εκμεταλλεύονταν την κατάσταση για να τους μεταφέρουν έναντι αδράς αμοιβής ή να τους πουλήσουν πανάκριβα το νερό ή τις κάρτες. Αλλά η πλειοψηφία βοηθούσε. Μετά ανέλαβαν οι ΜΚΟ για να «σώσουν» την κατάσταση. Οι ταλαίπωροι πρόσφυγες σιτίζονται με φαγητό που εμείς ποτέ δεν θα το τρώγαμε, έτσι μερικοί αναγκάζονται να κλέβουν ζώα, να κόβουν ελιές για καυσόξυλα προκειμένου να μαγειρέψουν και να ζεσταθούν. Οι περισσότεροι δεν έχουν νερό για να πλυθούν. Πετάνε σκουπίδια όπου να είναι, δεν σέβονται το μέρος που τους φιλοξενεί, επίσης, σε μικρό ποσοστό βέβαια, αλλά όπου συμβαίνει συνέχεια, εκδηλώνεται εγκληματικότητα μεταξύ τους και ήταν επόμενο οι ντόπιοι να δυσανασχετούν και να αντιδρούν.

    Στην ταινία υπάρχουν ορισμένες λήψεις που δείχνουν αυτές τις συνθήκες. Πώς αποκτήσατε πρόσβαση;

    Στη Μόρια απαγορεύεται να μπουν συνεργεία και ιδιώτες. Εγώ συνάντησα μερικούς που είχαν κάνει βίντεο με τα κινητά τους και μου τα παραχώρησαν. Ο κόσμος δεν γνωρίζει τι συμβαίνει εκεί γιατί δεν έχει πρόσβαση. Τσακωμοί, πετροπόλεμος, φωτιές, βρώμα, στοιβαγμένοι στις σκηνές, άθλιο φαγητό…

    Έχετε πει για την ταινία σας ότι: «Η δύναμη με την οποία αντιμετωπίζουν τη ζωή (οι πρωταγωνιστές της) και το κουράγιο τους, με έκανε να δημιουργήσω αυτό το ντοκιμαντέρ προκειμένου να ενθαρρύνω και άλλους μουσουλμάνους να εκφραστούν ελεύθερα, χωρίς καμία ενοχή για την ιδιαιτερότητά τους και παράλληλα να δείξω την αγάπη, τη θλίψη, τη μοναξιά, την απελπισία αλλά και τη μεγάλη λαχτάρα για ελευθερία και ζωή που χαρακτηρίζει αυτά τα παιδιά». Πόσο άσχημη μπορεί να ήταν η κατάσταση στη χώρα τους, ώστε να φύγουν ως πρόσφυγες;

    Στις μουσουλμανικές χώρες η ομοφυλοφιλία απαγορεύεται και τιμωρείται. Στο Μπαγκλαντές, για παράδειγμα, σκότωσαν έναν δικηγόρο υπάλληλο της αμερικανικής πρεσβείας που είχε οργανώσει εκεί ένα γκέι κίνημα. Όμως υπάρχει και μια μεγάλη αντίφαση σ’ αυτές τις κοινωνίες: Αν είσαι θηλυπρεπής έχεις άλλη αντιμετώπιση, μπορεί κάποιοι λίγοι να σε «κράζουν» αλλά οι περισσότεροι σε «επιθυμούν», σε προσκαλούν ακόμη και στα πάρτι των ανδρών για να τους «διασκεδάζεις» έναντι αμοιβής. Μπορείς να είσαι τραβεστί και να αλλάξεις φύλο, να γίνεις γυναίκα! Οι ήρωές μου είχαν γνωριστεί μέσω φέισμπουκ, οργάνωσαν τη φυγή τους και συναντήθηκαν στη Μόρια.

    Και μετά, τι έγιναν ο Οβίλ και ο Ουσμάν;

    Ο ένας έγινε τραβεστί κι άλλαξε φύλο στο Πρωτοδικείο Μυτιλήνης και ο άλλος παραμένει σύζυγος της τραβεστί. Εν τω μεταξύ πήραν άσυλο και τους έδωσαν σπίτι στη πόλη, όπου ζουν μαζί με άλλους ομοφυλόφιλους. Πάντως δεν νομίζω ότι ταλαιπωρήθηκαν ιδιαίτερα. Αντιθέτως, οι γκέι στη Μόρια έχουν ευνοϊκότερη μεταχείριση από την υπηρεσία ασύλου και τις ΜΚΟ.

    Αναφερθήκατε πριν στις ΜΚΟ κάπως δηκτικά. Γιατί;

    Υπάρχει πολλή διαφθορά και αλητεία σε πολλές ΜΚΟ. Στη Μυτιλήνη το γνωρίζουν αυτό πολύ καλά. Δυστυχώς μοιάζει να είναι απαραίτητες, αφού η κυβέρνηση δεν μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά, ακόμα και τα ειδικά κονδύλια δεν κατάφερε να τα απορροφήσει λόγω ανικανότητας. Σε πολλές οργανώσεις πάνε άνθρωποι συχνά με μεγάλους μισθούς που κάνουν τζάμπα διακοπές, καπνίζουν χόρτο, είναι όλη νύχτα στα μπαρ και ψάχνουν συντρόφους. Τα χρήματα π.χ. που παίρνει μια εταιρεία για να φτιάχνει φαγητό, δεν έχουν σχέση με αυτό που τους προσφέρει. Δεν δικαιολογούνται τα χρήματα που εισπράττουν. Για παράδειγμα, ενώ σχεδόν κανένας μετανάστης δεν πλένει τα δόντια του υπάρχει μια ΜΚΟ για την υγιεινή του στόματος των μεταναστών! Στις υπαίθριες βρύσες της Μόρια θα βρει κανείς εκατοντάδες βούρτσες και οδοντόπαστες πετάμενες, τις δοκιμάζουν και τις πετάνε. Είναι άνθρωποι με πολύ χαμηλό επίπεδο, θρησκόληπτοι και χωρίς πληροφορίες για το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο.

    Είναι αυτή η πρώτη σας σοβαρή σκηνοθετική δουλειά, αν και το 1977 είχατε κάνει μια ακόμη μικρού μήκους ταινία, το Yeros by Yeros. Έχετε κάνει σκηνικά και κοστούμια σε ταινία μυθοπλασίας και στο θέατρο. Αλλά επίσης δεν είναι καθόλου νέο το πώς επιλέγετε και να διαμαρτυρηθείτε μέσα από την τέχνη, έχετε πλούσιο ιστορικό, έτσι δεν είναι;

    Το 1969 είχα κάνει έκθεση με έργα διαμαρτυρίας κατά της χούντας στο Γκαίτε της Θεσσαλονίκης και το ‘70 στη Νέα Γκαλερί της Αθήνας. Είχε προηγηθεί στην ίδια γκαλερί η έκθεση του Βλάση Κανιάρη με κόκκινα γαρίφαλα και γύψο. Οι δημοσιογράφοι είχαν καταλάβει το νόημα και οι εκθέσεις μου είχαν μεγάλη προβολή και αποδοχή από το κοινό. Το 1980 στην πρώτη έκθεσή μου που έγινε στην Κύπρο, μετά την κατάληψη από τους Τούρκους, είχα τυπώσει μια αφίσα με εμένα ντυμένο τσολιά, μετά έγινε μόδα και σάτιρα η εμφάνιση του κάθε τυχάρπαστου ντυμένου με την εθνική ενδυμασία. Με εκείνη τη φωτογραφία ήθελα να δείξω τους δεσμούς της Ελλάδας με την Κύπρο. Έχω κάνει μια έκθεση με έργα που έδειχναν λεκέδες ως διαμαρτυρία κατά του κίτρινου Τύπου. Ήταν οι «λεκέδες» που δεχόμουν, όταν άνοιγα μια εφημερίδα. Πριν δυο χρόνια στην γκαλερί Σκουφά της Αθήνας παρουσίασα μια ακόμη έκθεση-διαμαρτυρία, έδειχνα με ασπρόμαυρους πίνακες πρόσφυγες και μετανάστες να θαλασσοπνίγονται και πίνακες με πιθήκους που είχαν προφίλ γνωστών πολιτικών που επέρδοντο. Γιατί αυτή, δυστυχώς, είναι η σημαντικότερη παραγωγή τους, τα αέρια,  και όχι να ασχολούνται με τα προβλήματα της χώρας, προβλήματα που εκείνοι δημιούργησαν.

    Τι σας αρέσει στην εποχή μας;

    Δε μου αρέσουν πολλά, κι όσο περνάει ο καιρός μου φαίνεται πως γίνομαι μισάνθρωπος. Οι άνθρωποι έχουν αλλάξει πολύ και δεν αντέχονται. Έχουν γίνει επιθετικοί, αγενείς, αμόρφωτοι, απομονωμένοι. Δεν κυκλοφορώ πολύ, δεν υπάρχουν πια πολλά πράγματα που να με ενδιαφέρουν, εξάλλου έχω δει αρκετά και έχω ζήσει πολύ έντονα από μικρός. Από τα 15 μου ζω με δικά μου χρήματα. Το ‘70 ζούσα ήδη τους μισούς μήνες του χρόνου στη Μύκονο. Έχω κάνει τα πάρτι μου, έχω ξεσαλώσει, έχω ξημερωθεί στις ντίσκο… Τώρα προσπαθώ να βάλω σε τάξη και να τελειώσω διαφορετικά θεματικά έργα που έχω στη μέση, ζωγραφικά και φωτογραφικά.

    Info:

    Μετά το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, οι «Οβίλ και Ουσμάν» ταξιδεύουν σε φεστιβάλ του εξωτερικού, αρχίζοντας από τη Βαρσοβία και φτάνουν μέχρι τη Βόρεια Αμερική. Η ταινία έχει επίσης μεταφραστεί στα ισπανικά κι έχει πάρει διανομή στη Λατινική Αμερική.

    Press
    Hits: 1469

    Εφ. «ΕΜΠΡΟΣ» Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2016 | Παναγιώτης Σκορδάς | Πολιτισμός

    Ο διάσημος εικαστικός Δημήτρης Γέρος μιλά για την τέχνη, τη Λέσβο, την κρίση και την πολιτική.

    «Υπάρχει έλλειψη εμπνευσμένων πολιτικών, αλλά φταίνε και οι ψηφοφόροι»

    marq.jpg

    Η παρούσα συνέντευξη προγραμματιζόταν πάνω από έναν χρόνο. Οι πολλές όμως υποχρεώσεις του Δημήτρη Γέρου, τα συνεχή ταξίδια του στο εξωτερικό, οι εκθέσεις, οι εκδόσεις την έσπρωχναν συνεχώς προς το μέλλον. Μιλήσαμε λίγο πριν φύγει για Αμερική και Μεξικό, όταν και μου εμπιστεύτηκε μια συνεργασία για το «Λεσβιακό Ημερολόγιο» του 2016. «Όταν θα γυρίσεις, θα κάνουμε τη συνέντευξη. Ελπίζω να μην πάει τον άλλο χρόνο» του είπα στο τηλέφωνο πριν από δύο μήνες. Πραγματικά, η συνέντευξη έγινε στο μεταίχμιο του 2015 με το 2016.

    Ο Δημήτρης Γέρος, ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες στο εξωτερικό, ζωγράφος και φωτογράφος με μισό αιώνα παρουσία στα πολιτιστικά πράγματα της χώρας, από τους πιο αναγνωρισμένους της γενιάς του, με 58 εκθέσεις στο ενεργητικό του, λάτρης της Λέσβου, την οποία έχει επιλέξει ως τόπο της εξοχικής του κατοικίας για σχεδόν 30 χρόνια και την έχει προβάλλει πολλές φορές με φωτογραφίες και άρθρα του, μιλά χωρίς περιστροφές, ωραιοποιήσεις και καλοπιάσματα.

    Έχετε συναντήσει και συνομιλήσει με μερικούς από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους συγγραφείς και ανθρώπους της Τέχνης της Ελλάδας και του κόσμου, όπως με το Μαρκές, το Άλμπι, το Φουέντες, το Βιντάλ, το Φράνζεν, τον Τζεφ Κουνς, τη Λουίζ Μπουρζουά, το Γκόρπας, τον Πούλιο, το Βαρβέρη, την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, τον Κοντό κ.ά. Ποιες δυσκολίες έχει η φωτογράφιση ενός τέτοιου ανθρώπου;

    «Όλοι αυτοί, αλλά και πολλοί άλλοι, ήταν -γιατί εντωμεταξύ κάποιοι έχουν πεθάνει- ή είναι φίλοι μου. Έχουμε συναντηθεί σε σπίτια γνωστών ή σε κοινωνικές εκδηλώσεις, όπως δηλαδή γίνονται οι γνωριμίες σε κάθε μικρή ή μεγάλη κοινωνία. Όπως, για να φέρω ένα παράδειγμα, στην κοινωνία της Μυτιλήνης γνωρίζει ο ένας τον άλλον έτσι γίνεται και στην κοινωνία των διασήμων. Μόνο που αυτές οι δύο κοινωνίες είναι δύσκολο να συνυπάρξουν, γιατί τις χωρίζουν μεγάλες διαφορές και δεν τις συνδέει σχεδόν τίποτα το κοινό. Και αν μπορούν οι διάσημοι να κατανοήσουν τα προβλήματα ενός, ας πούμε, μέσου Μυτιληνιού, είναι βέβαιο πως ο μέσος αυτός συμπατριώτης σας όχι μόνον δε θα μπορέσει να καταλάβει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένας συγγραφέας ή ένας καλλιτέχνης, αλλά μπορεί και να τα χλευάσει. Γιατί πρόβλημα δεν είναι μόνον το πώς θα βγει ο επιούσιος, αλλά πώς θα γίνει καλύτερος αυτός ο κόσμος. Και σ’ αυτόν τον κόσμο, αν υπάρχει κάτι που τον ομορφαίνει, αν υπάρχει κάτι για να θαυμάσεις και να απολαύσεις, αυτό οφείλεται αποκλειστικά στους λογοτέχνες-διανοούμενους και τους καλλιτέχνες. Επομένως, δεν αντιμετώπισα ποτέ καμιά δυσκολία προκειμένου να συναντήσω και να φωτογραφίσω έναν από αυτούς τους σημαντικούς, σε ελληνικό ή διεθνές επίπεδο, ανθρώπους. Για να καταλάβετε ο Έντουαρντ Άλμπι, που θεωρείται πολύ δύσκολος άνθρωπος, μου ζήτησε ο ίδιος να τον φωτογραφίσω και ανταποκρίθηκα με μεγάλη χαρά. Από εκείνη μάλιστα την ημέρα, 14 χρόνια τώρα, μας συνδέει θερμή φιλιά. Το ίδιο έγινε και με έναν άλλο μεγάλο Αμερικανό συγγραφέα, τον Έντμουντ Γουάιτ. Και επειδή φαίνεται ότι τους φωτογραφίζω ωραίους, αυτή μου η ικανότητα ίσως να είναι και το δια βίου διαβατήριό μου για το πηγαινέλα στη διεθνή κοινωνία της Τέχνης! Μην ξεχνάτε πάντως ότι, λόγω των έργων μου, υπάρχω για πολλά χρόνια στο διεθνή χώρο και πως ζω μεγάλα διαστήματα στη Νέα Υόρκη, που είναι το κέντρο του κόσμου και το πέρασμα πολλών “μεγάλων”. Έτσι, λίγο πολύ οι ενδιαφερόμενοι με γνωρίζουν».

    Τι είναι αυτό που κάνει μια φωτογραφία ξεχωριστή;

    «Νομίζω πως υπάρχουν αρκετά είδη “ξεχωριστών” φωτογραφιών. Άλλη φωτογραφία εντυπωσιάζει τον άσχετο μικροαστό, άλλη τον άσχετο αστό και εντελώς άλλη το σχετικό με την Τέχνη και τη φωτογραφία. Αυτή που ξεχωρίζει στα μάτια του σχετικού με την Τέχνη ανθρώπου πρέπει να έχει καταρχάς πρωτότυπο θέμα και όχι κοινό και τετριμμένο, να μη δείχνει δηλαδή γυφτάκια, άστεγους, περιστέρια, μισογκρεμισμένα σπίτια κ.ά., που είναι ό,τι πιο εύκολο μπορεί κανείς να φωτογραφίσει. Αυτή η κατηγορία φωτογραφιών αφορά κυρίως το φωτορεπορτάζ. Η καλλιτεχνική φωτογραφία πρέπει να είναι έργο Τέχνης. Και αυτή δε γίνεται με ένα κλικ ενός φτηνού κινητού, αλλά με επίπονη εργασία, που απαιτεί πολλές δοκιμές και πολλές ώρες για να ολοκληρωθεί».

    Καλλιτεχνική φωτογραφία

    Η καλλιτεχνική φωτογραφία διδάσκεται; Ή μήπως αρκεί η γνώση της τεχνικής, που μπορεί να μεταδοθεί από έναν μάστορα του είδους;

    «Η γνώση της τεχνικής είναι οπωσδήποτε απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί για να γίνει καλλιτεχνική η φωτογραφία. Όπως σε όλα τα είδη της τέχνης, το “καλλιτεχνικό” είναι η ανεπανάληπτη συνεισφορά του καλλιτέχνη και είναι “προϊόν” της έμπνευσης, που δε διδάσκεται. Αντίθετα με τη λογοτεχνία, όπου κάτι τέτοιο είναι εύκολα αναγνωρίσιμο και σαφές, στη φωτογραφία σήμερα επικρατεί μεγάλη σύγχυση, κυρίως λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων, όπου τα προγράμματα και οι αυτοματισμοί στις σύγχρονες ψηφιακές μηχανές κάνουν τα προϊόντα αδαών να φαίνονται στους αδαείς “καλλιτεχνικά”».

    Η δουλειά σας για τον Καβάφη ήταν μια μοναδική φωτογραφική εικονογράφηση κάποιων ποιημάτων του μεγάλου Αλεξανδρινού. Η «American Library Association» το κατέταξε στα 10 ωραιότερα βιβλία του 2011. Πώς προέκυψε αυτή η ιδέα και ποιες δυσκολίες συναντήσατε;

    «Ξεκίνησε ως παραγγελία από έναν εκδότη για μια μικρή, συλλεκτική έκδοση, αλλά στην πορεία έγινε αυτό το πολυσέλιδο βιβλίο, που πολλοί το χαρακτήρισαν “άθλο”, γιατί δεν είναι δα και τόσο εύκολο να σκηνοθετήσεις 70 φωτογραφίες για ισάριθμα ποιήματα και να καταφέρνεις να συνυπάρχουν στο ίδιο βιβλίο προσωπικότητες των γραμμάτων και των Τεχνών μαζί με μοντέλα και λαϊκά παιδιά. Όσον αφορά τους διάσημους που συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο, δεν είχα μαζί τους καμιά ουσιαστική δυσκολία, ήταν απόλαυση η συνεργασία μας και τη χαρήκαμε αμφότεροι. Με μερικούς άσχετους νέους είχα κάποιες δυσκολίες και κυρίως με τα επαγγελματίες μοντέλα, που δεν ήξεραν την ποίηση του Καβάφη και δεν ήθελαν, ή δε μπορούσαν, να την προσεγγίσουν».

    «Πάντα γοητευτική η Λέσβος»

    Κάθε φορά που έρχεστε στη Λέσβο δε παραλείπετε να φωτογραφίζετε το νησί που επιλέξατε ως τόπο της εξοχικής σας κατοικίας. Μετά από τόσα χρόνια σάς γοητεύει ακόμα;

    «Με γοητεύει πολύ. Και αν μερικοί από τους κατοίκους της ήσαν αλτρουιστές, πολιτισμένοι, φιλόξενοι, δε ρύπαιναν τον τόπο με τα σκουπίδια τους και προστάτευαν τις ομορφιές του, το νησί θα ήταν περισσότερο διάσημο και επιθυμητό. Ίσως τότε ο κύριος Τσίπρας να είχε μάθει πως η Μυτιλήνη είναι η πρωτεύουσα της Λέσβου! Φωτογραφίζω τοπία του νησιού τουλάχιστον 28 χρόνια. Συχνά μάλιστα φωτογραφίζω το ίδιο θέμα ξανά και ξανά, ακόμα και μέσα στην ίδια χρονιά, γιατί σπάνια είμαι ικανοποιημένος από τη δουλειά μου. Έτσι μπορεί να έχω φωτογραφίσει το ίδιο τοπίο δεκάδες φορές και να συνεχίζω να το κάνω μέχρι να πετύχω τη φωτογραφία που θα μου αρέσει. Κι αυτό δε συμβαίνει μόνον τώρα, που οι ψηφιακές λήψεις δε στοιχίζουν τίποτα, αλλά και τότε που φωτογράφιζα με φιλμς και τα έξοδα ήταν πολύ μεγάλα. Το ίδιο συμβαίνει και με τη ζωγραφική μου. Μερικές φορές κάποιοι νομίζουν πως ξανακάνω τον ίδιο πίνακα από ευκολία ή από έλλειψη νέων ιδεών. Όμως στην πραγματικότητα δεν είναι ο ίδιος πίνακας, αλλά παραλλαγές του, ώσπου να γίνει εκείνος, ο τελευταίος, που θα με ικανοποιήσει. Πρέπει πάντως να σας πω ότι κι αυτή η ικανοποίηση καμιά φορά μπορεί να είναι πρόσκαιρη και μερικά χρόνια μετά να μη μου αρέσει αυτό που ζωγράφισα και να το ξαναφτιάξω πάλι απ’ την αρχή, να του προσθέτω καινούρια στοιχεία ή να του αφαιρέσω κάποια».

    Τον τελευταίο χρόνο η Λέσβος έχει αποσπάσει την προσοχή και το ενδιαφέρον πολλών διασήμων καλλιτεχνών εξαιτίας του προσφυγικού. Το θεωρείτε σημαντικό;

    «Ασφαλώς. Πρόκειται για μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για διαφήμιση του νησιού αλλά και για προβολή του τεράστιου προβλήματος που είναι το μεταναστευτικό-προσφυγικό. Αν πάντως ο Αϊ Γουέι Γουέι δημιουργήσει, όπως δήλωσε, και προσφέρει ένα μνημείο στη Λέσβο και οι αρχές το δεχτούν, αυτό θα είναι πραγματικά πολύ σπουδαίο. Να είσαστε σίγουρος πως τότε θα δούμε, και θα γελάσουμε, με τις αντιδράσεις των άσχετων που δεν έχουν ιδέα για τη σύγχρονη Τέχνη και προπαντός για τη δουλειά του μεγάλου αυτού καλλιτέχνη».

    Το χρηματιστήριο της Τέχνης

    Έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίες σας πουλιούνται σε Ελλάδα και εξωτερικό σε πολύ υψηλές τιμές. Τι είναι αυτό που διαμορφώνει την τιμή ενός έργου τέχνης; Υπάρχουν υπερτιμημένοι καλλιτέχνες; Στην Ελλάδα αυτά τα χρόνια της κρίσης πώς κινείται η αγορά;

    «Αντιλαμβάνεσθε πως, όταν οι άνθρωποι δεν έχουν να φάνε, δε θα αγοράζουν έργα Τέχνης. Αντιθέτως, θα προσπαθούν να τα πουλήσουν και αυτό θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην αγορά. Δυστυχώς, οι πρώτοι που επλήγησαν από την κρίση, που δημιουργήθηκε από μερικούς ξεδιάντροπους, εγκληματίες πολιτικούς, είναι οι καλλιτέχνες. Οι τιμές των έργων Τέχνης διαμορφώνονται ανάλογα με τη ζήτησή τους. Όταν η ζήτηση πέσει, τότε πέφτουν και οι τιμές. Στις δημοπρασίες η επιθυμία κάποιων να αποκτήσουν ένα σπάνιο έργο μερικές φορές ανεβάζει την τιμή του στα ύψη, χωρίς αυτή να ανταποκρίνεται πάντοτε και στην πραγματικότητα. Και αυτό το αντιλαμβάνονται οι συλλέκτες όταν στο μέλλον βρεθούν σε δύσκολη θέση και θελήσουν επειγόντως να το πουλήσουν. Είχα κάποτε εκφράσει δημόσια την απορία μου για έναν Έλληνα που αγόρασε έναν Γύζη σε αστρονομική τιμή. Ε, όταν με την κρίση ο άνθρωπος χρεοκόπησε, δε μπόρεσε να εισπράξει ούτε το 1/10 των χρημάτων που είχε ξοδέψει».

    Σας έχουν χαρακτηρίσει ως έναν από τους πιο εμβληματικούς εκπροσώπους του σουρεαλισμού στη ζωγραφική. Τι είναι ο υπερρεαλισμός για σας; Πόσο σουρεαλιστής είσαστε στην προσωπική σας ζωή;

    «Προσέξτε, δεν ξυπνάω το πρωί σκεπτόμενος με ποια σουρεαλιστική ή μετασουρεαλιστική πράξη θ’ αρχίσω τη μέρα μου. Εκφράζομαι αυθόρμητα ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης και η ζωή μου δεν είναι ανεξάρτητη από τη δουλειά μου. Τη ζωή μου την κυβέρνησε και την κυβερνάει σε μεγάλο βαθμό η επιθυμία για δημιουργία και το όνειρο, γι’ αυτό δεν κατάφερε ποτέ να γίνει κανονική. Αν αυτό θα μπορούσε να τη χαρακτηρίσει και σουρεαλιστική, το αφήνω σε άλλους να το κρίνουν...».

    Ποιοι είναι οι προσωπικοί σας μύθοι στο χώρο της τέχνης;

    «Ο ρεαλισμός της φαντασίας είναι ο ανυποχώρητος προσωπικός μου μύθος, τόσο στη ζωγραφική όσο και στη φωτογραφία».

    Το μακρύ ταξίδι στην Τέχνη

    Έχετε συμπληρώσει 50 χρόνια θητείας στην τέχνη, ξεκινώντας ως αυτοδίδακτος και εξελισσόμενος ως ένας από τους πιο γνωστούς Έλληνες καλλιτέχνες στην Ευρώπη και στην Αμερική. Τι σας έδωσε αυτό το ταξίδι στην τέχνη;

    «Χαρά και δύναμη για να συνεχίζω να ζω και να ξεπερνάω τις δυσκολίες της ζωής. Δυσκολίες που τις περισσότερες φορές τις δημιουργούν οι ίδιοι οι συνάνθρωποί μας. Στην Ελλάδα, όπου η πίτα είναι μικρή, οι σκύλοι είναι περισσότερο εξαγριωμένοι. Ο φθόνος του αποτυχημένου και του ασήμαντου είναι πανταχού παρών, δεν ξέρεις πότε θα σε αιφνιδιάσει και πρέπει να είσαι πάντοτε έτοιμος να τον αποκρούσεις. Γι’ αυτό και ηρεμώ όταν βρίσκομαι εκτός Ελλάδος, γιατί σε κανέναν από αυτούς που συναναστρέφομαι δε λείπει τίποτα και δεν έχει τίποτα να ζηλέψει.

    Χώρα χωρίς ελπίδα

    Ζώντας μεταξύ Μυτιλήνης, Αθήνας και εξωτερικού, πώς βλέπετε τη χώρα αυτά τα χρόνια της κρίσης; Τι νομίζετε ότι φταίει και οδηγήθηκαν τα πράγματα σε αυτήν την πολυδιάστατη χρεοκοπία; Υπάρχει δίοδος ελπίδας;

    «Καταρχάς, υπάρχει έλλειψη εμπνευσμένων, ταλαντούχων και τίμιων πολιτικών, αλλά φταίνε και οι ψηφοφόροι που στην πλειοψηφία τους δεν ξέρουν ποιον και γιατί ψηφίζουν. Δεν ψηφίζουν για το καλό του τόπου και των συνανθρώπων τους, αλλά ψηφίζουν αυτόν που τους υποσχέθηκε ότι θα τους διορίσει για να κάθονται και να εισπράττουν υψηλούς μισθούς χωρίς να δουλεύουν. Ψηφίζουν αυτόν που λέει τα περισσότερα ψέματα και υπόσχεται πράγματα που δε θα μπορέσει ποτέ να τους δώσει. Η πλειοψηφία των ψηφοφόρων, ιδίως των σημερινών νέων ανέργων, είναι χαβαλετζήδες, απόδειξη η εκλογή Λεβέντη, κακομαθημένοι τεμπέληδες, ανεύθυνοι, αδιάφοροι και τόσο αμόρφωτοι, που κανονικά δε θα έπρεπε να ψηφίζουν. Παρακολουθούν δε με πλήρη αναισθησία την καταστροφή της χώρας, που οφείλεται στην πιο ανίκανη και πιο παλαβή κυβέρνηση που έχει περάσει ποτέ, με σημαιοφόρο τον απερίγραπτο Βαρουφάκη, και είναι, τάχα μου, αριστερή, λαϊκή, την ώρα που το μισό υπουργικό συμβούλιο αποτελείται από εκατομμυριούχους και μάλιστα φοροφυγάδες! Δυστυχώς, οι περισσότεροι από τους ψηφοφόρους έχουν ένα χωράφι και δύο κότες για να ζήσουν και αδιαφορούν αν όλοι οι άλλοι καταστρέφονται, επειδή εκείνοι ψήφισαν τους πλέον ακατάλληλους. Όχι, δε βλέπω καμιά ελπίδα και, για να επανέλθω στους πολιτικούς, δε βλέπω κανέναν, από καμιά παράταξη, ικανό να αναλάβει τη χώρα, είναι όλοι κατώτεροι των περιστάσεων. Είμαι απελπισμένος και, όπως οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που γνωρίζω, δε μπορούμε να κάνουμε τίποτα, γιατί είμαστε η μειοψηφία. Έχω ακούσει ψηφοφόρους να λένε ότι ψηφίζουν τον τάδε, γιατί είναι όμορφος, ή δεν ψηφίζουν το δείνα, γιατί είναι χοντρός. Έτσι λοιπόν ο τρομακτικός όχλος ψηφίζει και αποφασίζει για τη χώρα και τη μοίρα της!».

    Press
    Hits: 1492

    http://www.quarterly-review.org/?tag=dimitris-yeros

    The Quarterly Review

    Posted on March 25, 2013 by Derek Turner

    =============================

    “Harbours hitherto unseen” –

    the charm of Constantine Cavafy

    DEMETRIS DEMOPOULOS reviews a lavish tribute to the great Greek poet

    Shades of Love: Photographs Inspired by the Poems of C. P. Cavafy

    Dimitris Yeros, Insight Editions, Athens, 2012, hardback, 168pps., 60 Euros

    1. P. Cavafy is widely considered the most distinguished Greek poet of the twentieth century. He was born in 1863 in Alexandria, Egypt, where his Greek parents had settled in the mid-1850s. He lived in England (in Liverpool, where his family had business ties) for much of his adolescence, and developed both a command of the English language and a preference for the writings of Shakespeare and Wilde. During his lifetime Cavafy was an obscure poet, living in seclusion and publishing very little. A short collection of his poetry was privately printed in the early 1900s and reprinted with new verse a few years later, but that was the extent of his published poetry. Instead, Cavafy chose to circulate his verse among friends.

    Many of his poems are highly personal, and he also wrote many explicitly erotic poems. His work is both a glorification of the human body and its pleasures, and elegiac of love and death. Cavafy was also an avid student of history, particularly of the Hellenistic age, and so in his poems there is a plethora of references to events from this period. His language and his manner were his own inventions, reflecting both his temperament and his vast knowledge of the ancient civilisation.

    For those who are unfamiliar with his oeuvre, it might be useful to give examples of two of his best-known poems, starting with “Ithaca” (all poems translated by David Connolly):

    As you set out for Ithaca,

    Hope that the journey is a long one,

    Full of adventures, full of learning.

    Of the Laestrygonians and Cyclopes,

    Of wrathful Poseidon have no fear,

    You’ll never meet such like on your journey,

    If your thoughts remain lofty, if noble sentiments

    Grip your body and spirit. You’ll never encounter raging Poseidon,

    Laestrygonians and Cyclopes, unless you bear them in your soul,

    Unless your soul sets them before you.

    Hope that the journey is a long one.

    That the summer morns be many when with what delight, what joy

    You enter harbours hitherto unseen; that you stop in the Phoenician markets

    And acquire fine merchandise, nacre and coral, amber and ebony,

    And all kinds of heady perfumes as you can; that you visit many Egyptian cities,

    To learn and learn from the erudite.

    Always keep Ithaca in mind.

    To arrive there is your destination.

    But in no way rush the voyage. Better for it to last many years; and for you

    To berth on the isle an old man, rich with all you gained on the journey,

    Without expecting Ithaca to give you riches. Ithaca gave you the wonderful

    Voyage. Without her you would not have begun the journey. Yet she has nothing more to give you.

    “And though you may find her wanting, Ithaca has not deceived you.

    Wise as you’ve become, with such experience, you’ll have already understood what these Ithacas mean.

    Another perennial favourite is “Thermopylae”:

    Honour to those who in their lives resolved to defend some Thermopylae.

    Never wavering from duty; just and forthright in all their deeds,

    But with pity and compassion too; generous whenever rich, and when

    Poor, still generous in smaller ways, still helping all they can; always speaking the truth, yet without hatred for those who lie.

    And still more honour is their due, when they foresee (and many do foresee)

    That Ephialtes will eventually appear, and the Medes will, in the end, get through.

    Dimitris Yeros is a renowned painter and innovative artist. His photographs have been shown in many exhibitions in Greece and abroad, mainly in the USA. In his latest book, he presents selected Cavafy poems that have been elegantly Englished by David Connolly of the Aristotle University of Thessaloniki, paired with an image that complements that poem. There are nearly seventy photographic illustrations using a mixture of models and fellow members of the artistic community. The overall effect is one of great visual richness.

    Edward Albee, one of the most important contemporary American dramatists (best known for Who’s Afraid of Virginia Woolf?, The Zoo Story, The Sandbox, and The American Dream) has written the foreword and the introduction is by American poet and arts reviewer John Wood. Albee writes:

    I remember I began reading Cavafy when I was quite young – when all the juices which sprang from his poetry were within me as well. I read him in translation, of course, and, first, in imperfect readings; then as the equivalencies improved, in better versions of the original. In whatever readings, I found his poetry so vivid, so personal, so beautiful, so powerful that I was aware of being in the presence of a great poet, one whose concerns echoed mine and whose mastery was thrilling.

    Most of the poems are enhanced with photographs of nude handsome young men where they play with the theme of desire and memory. Homoeroticism, intrigue, humour, hedonism and despair are everywhere in the book. However, among Yeros’s models are prominent members of the artistic community such as Jeff Koons, Gabriel Garcia Marquez, Gore Vidal, Tom Wesselmann and Clive Barker, Olympia Dukakis, Carlos Fuentes and Naquib Mahfuz. These notable names come from Yeros’s idea to use “people from the world of letters and the arts…who knew and admired Cavafy’s poetry”.

    The translated poems are each set at the centre of a huge white page and accompanied by full page illustrations. David Connolly has made worthy efforts to translate in a way that is both distinctive and artistic. Cavafy’s use of the Greek language was rather bizarre and he has a reputation of being difficult to translate.

    Inside the book there are many fine combinations of poems and photos. On page 60 is “The souls of old men” –

    In their aged, wasted bodies dwell the souls of old men.

    How pitiful the poor things are and how weary of the wretched life they lead.

    How they tremble lest they lose it and how they cherish it

    These confounded and contradictory souls – so tragicomical – that dwell

    In their aged, ravaged hides.

    The poem is accompanied by a characteristic photo of five old men at Pamfila (Lesbos Island) full of wrinkles, staring compassionately into the lens.

    quarterly 02

    In another example (p. 118), “Supplication” describes the prayer of a sailor’s mother to the Virgin Mary for the safe return of her son. However,

    The sea took a sailor to its depths. –

    Unaware, his mother goes and lights a long candle to the Holy Virgin

    for his swift return and for fair weather – and always she has her ear

    to the wind. But while she prays and supplicates, the icon listens grave and

    sorrowful, knowing the son she awaits is not coming back.

    To accompany the poem, Yeros has chosen the Oscar-winning actress Olympa Dukakis in typical Mediterranean costume, complete with black kerchief, holding a long candle while her face wears a sorrowful expression.

    quarterly 03

    One of my favourite poems is “Che Fece…Il Gran Rifiuto” (“for some people there comes a day when they are obliged to say either Yes or No”).

    For some people there comes a day

    when they are obliged to say either Yes or No.

    It is immediately clear who has the Yes ready within, and saying it goes

    far beyond to honour and conviction.

    Refusing, the other has no regrets. If asked again,

    he would still say no. And yet he is beset by that no – the right one – throughout his life.

    Cavafy has borrowed the phrase from Dante’s Divine Comedy. The precise phrase is “Colui Che fece per viltate il gran rifiuto” (“the refusal to life that is worthy of eternal damnation” – an allusion to Celestine who became Pope in 1294 and abdicated five months later, saying “the great No”). Dante sees this as an act of cowardice, but Cavafy sees it as honourable. Yeros has chosen an enigmatic illustration of the late Gore Vidal, one of the “Popes” of American literature, as accompaniment.

    Cavafy himself divided his poetry into three thematic areas: historical, philosophical and sensual, with the hedonistic as a sub-category of the sensual. Although the sensual theme is dominant in Yeros’s book, the reader will find much value in the other two areas of Cavafy’s poetry, the historical and the philosophical. Perhaps we should consider this book as a first step into Cavafy’s mythical world. As he wrote in “First Step” in 1910:

    Even though you stand on the first step, you still ought to be proud and happy. To have come so far is no small matter; to have done so much is great glory.

    DEMETRIS DEMOPOULOS writes from Athens

    Main Menu